Grænjaxlinn

Bólivía setur lög um móður jörð

Á þinginu í Bólivíu hefur verið lagt fram frumvarp um ný lög um móður jörð þar sem náttúran er gerð jafnrétthá mannfólkinu. 

Lögunum er ætlað að tryggja að náttúran "verði ekki fyrir áhrifum af risamannvirkjum og þróunarverkefnum sem hafa áhrif á jafnvægi vistkerfa og samfélög íbúanna á svæðunum." Lögin um móður Jörð eru samstarfsverkefni stjórnvalda og grasrótarsamtaka í Bólivíu og í þeim eru náttúruauðlindir skilgreindar sem "blessanir". Lögunum er ætlað að leiða til róttækra aðgerða til verndunar náttúrunnar, minnkunar á mengun og stjórnunar á iðnaði. 

Í heimsspeki innfæddra er Pachamama, eða Móðir Jörð, lifandi vera. Í frumvarpinu segir: "Hún er heilög, frjósöm og uppspretta alls lífs sem fæðir og klæðir allar lífverur í legi sínu. Hún er varanlegu jafnvægi, samspili og samskiptum við veröldina. Hún er samsetning allra vistkerfa og allra lífvera og sjálfkrafa samspili þeirra."

Landið hefur fengið ákúrur frá Bandaríkjunum og Bretlandi fyrir róttækar kröfur um lækkun kotvísýrings í loftslagsumræðum Sameinuðu þjóðanna. Í lögunum eru tilgreind 11 ný lög sem tryggja réttindi náttúrunnar. Þau eru meðal annars: rétturinn til lífs og tilveru; rétturinn til áframhaldandi hringrásar lífsins og þróunar óháð mannlegum inngripum; rétturinn til hreins vatns og hreins lofts; rétturinn til jafnvægis; rétturinn til að vera ekki mengaður; og rétturinn til þess að halda frumum og genum óbreyttum. 

Evo Morales, fyrsti "innfæddi" forseti Suður-Ameríku hefur verið ötull gagnrýnandi stórveldanna og tregðu þeirra til að takmarka hækkun hitastigs við 1°C. Meðal þess sem hann hefur gagnrýnt harðlega er að á meðan Bandaríkin verja 689 milljörðum dollara í varnarmál, eru þeir einungis tilbúnir að verja 10 milljörðum dollörum til varnar loftslagi Jarðar.

 

Lögin eru sögð þau fyrstu sinnar tegundar en áður hefur Ekvador sett ákvæði um móður Jörð í stjórnarskrána sína. Það verður fróðlegt að sjá hvort og þá hvernig ákvæði um íslenska náttúru verður í þeirri stjórnarskrá sem nú er verið að skrifa hér á landi.

Hjörtur 

(via The Guardian)

Loftslagsþing Sameinuðu þjóðanna hefst í næstu viku

Árni Finnsson formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands skrifaði þennan gestapóst.

Í næstu viku hefst 15. loftslagsþing Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn. Hið fyrsta var haldið árið 1995 en Rammasamningur Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (www.unfccc.int) var samþykktur í Ríó árið 1992.

Aðildarríkina hafa í samræmi við samþykktir 13. loftslagsþingsins í Bali árið 2007 stefnt að tímamótasamþykkt í Kaupmannahöfn er leysi af hólmi Kyoto-bókunina frá 1997. Ekki þykir seinna vænna því Kyoto-bókunin rennur út 2012 og eigi nýr sáttmáli að vera lagalega bindandi verða þjóðþing aðildarríkjanna að fullgilda samkomulagið í tíma og veitir ekki af þremur árum. Mikið liggur því við að samkomulag náist í Kaupmannahöfn.

Önnur ástæða þess að mikið liggur á er að takist ekki að hámarka losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu innan 5 ára (ekki er talið raunhæft að ná því fyrr) og draga síðan hratt úr útstreymi ghl næstu áratugi þar á eftir er vonlítið um að samfélagi þjóðanna takist að stöðva hraðar loftslagsbreytingar heldur munu jöklar heims, smáir sem stórir, bráðna. Óhjákvæmilega.

Nú þykir nánast vonlaust að samkomulag takist í Kaupmannahöfn um lagalega bindandi samkomulag; samkomulag er bindi aðildarríkin að þjóðarrétti. Ein helsta ástæða þess er að mikið vantraust ríkir milli ríkja þriðja heimsins og iðnríkjanna. Hin fyrr nefndu telja að loforð iðnríkja um fjárhagslega og tæknilega aðstoð til að þróast með sjálfbærum hætti hafi reynst hjóm eitt. Þau eigi þvi engan annan kost en að þróast með sama mengandi hætti og iðnríkin auðguðust á.

Mörg þróunarríki sjá einnig fram á hrikalegar afleiðingar loftslagsbreytinga, eyðimerkurmyndun, hækkun yfirborðs sjávar, aukna tíðni ofsaveðurs og annarra búsifja; að iðnríkin hafi í litlu uppfyllt gefin loforð um aðstoð til að verjast þeim.

Bent hefur verið á að innan fárra áratuga muni Hollendingar þurfa að efla flóðvarnir gríðarlega vegna hækkunar yfirborðs sjávar en kostnaðinn muni þeir ráða við og tækninni ráða þeir yfir. Á hinn bóginn muni fátæk ríki á borð við Líberíu eða Bangladess alls ekki gera það. Hvorki fjárhagslega né tæknilega. Þó er það svo að iðnríki á borð við Holland bera langmesta ábyrgð á þeim vanda sem upp er kominn.

Ástralía og Nýja Sjáland hafa boðist til að taka á móti landflótta íbúum láglendra eyja í Kyrrahafi sem verða landlausir þegar yfirborð sjávar hækkar. En hvaða ríki munu taka á móti hundruðum milljóna íbúa láglendra delta á borð við Bangladess, Kalkútta eða Níl?

Ráðstefnan í Kaupmannahöfn snýst því að miklu leyti um réttlætismál. Rétt þróunarríkja til að þróast með sjálfbærum hætti, jafnan rétt íbúa heimsins til að nýta andrúmsloftið með sjálfbærum hætti.

Við bendum á ágæta umfjöllun Fréttaauka ríkissjónvarpsins s.l. sunnudag. Sjá http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4504973/2009/11/29/

Kv. Árni Finnsson.
Náttúruverndarsamtökum Íslands

---

Ef þú ert með áhugaverðar greinar um umhverfismál eða grænan lífsstíl sem þú vilt fá birtar á Grænjaxlinum, sendu okkur þá póst á vefjakrot@scope.is

Björgum Jörðinni!

Eða er það bara hræsni að halda plánetan sé undir okkur komin, en ekki öfugt?

Nokkrar skemmtilega framsettar hugleiðingar um plánetuna og mannfólkið frá Georges Carlin


Hjörtur

Sea Shepard siglir á hvalveiðiskip í Suðurhöfum

Sea Shepard eru Íslendingum kunnugir en þeir sökktu íslensku hvalveiðiskipi í höfninni í Reykavík með sprengju árið 1986. Þótt lítið hafi borið á þeim hér á landi á undanförnum árum eru þeir enn í harðri baráttu við hvalveiðiskip, japönsk skip sem eru við veiðar við Suðurskautslandið. Aukin harka hefur færst í átökin á milli Sea Shepard og hvalveiðimanna en Sea Shepard sigldi á eitt af hvalveiðiskipunum. BBC komst yfir myndbandsupptöku af atburðinum:





Hjörtur

Áskorun til Sameinuðu þjóðanna

Hinar litlu eyþjóðir heims hafa tekið höndum saman og samið áskorun til Sameinuðu þjóðanna um að bregðast við hækkun hitastigs jarðar og hækun yfirborðs sjávar jafn hratt og þær bregðast við stríðsástandi. Við stöndum frammi fyrir þeirri staðreynd að Norðurpóllinn er að bráðna mun hraðar en gert var ráð fyrir og þar af leiðandi að yfirborð sjávar hækkar mun hraðar líka.

Þjóðirnar eru að undirbúa flóttaáætlanir fyrir íbúa sína fari eyjarnar á kaf og benda á að þau örlög sem smáeyjarnar standi frammi fyrir  í dag séu þau sömu og aðrar þjóðir standi frammi fyrir á morgun.

Þjóðirnar skora á almenning um heim allan að skrifa undir áskorunina sem hljómar svona:

Til Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna og Öryggisráðsins:
Við, borgarar um allan heim, deilum áhyggjum hinna smáu eyþjóða um að loftslagsbreytingarnar ógni friði og öryggi um allan heim. Aðgerða er þörf nú þegar, og samningaviðræðum um loftslag heimsins verður að flýta til að hægt sé að ná samkomulagi tímanlega og koma í veg fyrir hamfarir, og vernda þá sem neyðast til þess að flytja sig vegna hlýnun jarðar. Sameiginleg framtíð okkar krefst þess að Sameinuðu þjóðirnar gefi þeirri alþjóðlegu vá sem hlýnun jarðar er sama forgang og þær gefa stríði og friði.

Þú getur lesið meira um áskorunina og skrifað undir  hér!

Hjörtur

Ómar Ragnarsson hlýtur Seacology umhverfisverðaunin

Ómar Ragnarsson mun hljóta Seacology umhverfisverðlaunin 2008 fyrir baráttu sína fyrir verndun hálendis Íslands. Í tilkynningu frá samtökunum er sagt að færðar hafi verið stórar fórnir fyrir lítinn efnahagslegan ávinning og að Ómar sé hetja í umhverfismálum á Íslandi.

Seacology eru samtök sem sérhæfa sig í verndun lífríkis á eyjum en þau voru stofnuð árið 1992 í kjölfar upplýsinga um að flestar plöntu- og dýrategundir sem orðið hafa útdauðar á síðustu 400 árum voru á eyjum.

Það má geta þess að Seacology er með námsefni sem kennarar geta lagt fyrir bekki sína inn á vefnum hjá sér.

Frá þessu er greint á mbl.is í dag.

Hjörtur