Grænjaxlinn

Bólivía setur lög um móður jörð

Á þinginu í Bólivíu hefur verið lagt fram frumvarp um ný lög um móður jörð þar sem náttúran er gerð jafnrétthá mannfólkinu. 

Lögunum er ætlað að tryggja að náttúran "verði ekki fyrir áhrifum af risamannvirkjum og þróunarverkefnum sem hafa áhrif á jafnvægi vistkerfa og samfélög íbúanna á svæðunum." Lögin um móður Jörð eru samstarfsverkefni stjórnvalda og grasrótarsamtaka í Bólivíu og í þeim eru náttúruauðlindir skilgreindar sem "blessanir". Lögunum er ætlað að leiða til róttækra aðgerða til verndunar náttúrunnar, minnkunar á mengun og stjórnunar á iðnaði. 

Í heimsspeki innfæddra er Pachamama, eða Móðir Jörð, lifandi vera. Í frumvarpinu segir: "Hún er heilög, frjósöm og uppspretta alls lífs sem fæðir og klæðir allar lífverur í legi sínu. Hún er varanlegu jafnvægi, samspili og samskiptum við veröldina. Hún er samsetning allra vistkerfa og allra lífvera og sjálfkrafa samspili þeirra."

Landið hefur fengið ákúrur frá Bandaríkjunum og Bretlandi fyrir róttækar kröfur um lækkun kotvísýrings í loftslagsumræðum Sameinuðu þjóðanna. Í lögunum eru tilgreind 11 ný lög sem tryggja réttindi náttúrunnar. Þau eru meðal annars: rétturinn til lífs og tilveru; rétturinn til áframhaldandi hringrásar lífsins og þróunar óháð mannlegum inngripum; rétturinn til hreins vatns og hreins lofts; rétturinn til jafnvægis; rétturinn til að vera ekki mengaður; og rétturinn til þess að halda frumum og genum óbreyttum. 

Evo Morales, fyrsti "innfæddi" forseti Suður-Ameríku hefur verið ötull gagnrýnandi stórveldanna og tregðu þeirra til að takmarka hækkun hitastigs við 1°C. Meðal þess sem hann hefur gagnrýnt harðlega er að á meðan Bandaríkin verja 689 milljörðum dollara í varnarmál, eru þeir einungis tilbúnir að verja 10 milljörðum dollörum til varnar loftslagi Jarðar.

 

Lögin eru sögð þau fyrstu sinnar tegundar en áður hefur Ekvador sett ákvæði um móður Jörð í stjórnarskrána sína. Það verður fróðlegt að sjá hvort og þá hvernig ákvæði um íslenska náttúru verður í þeirri stjórnarskrá sem nú er verið að skrifa hér á landi.

Hjörtur 

(via The Guardian)

Jarðskjálftinn í Japan færði ströndina um 2,4 metra og breytti möndulhalla jarðar

Jarðskjálftinn sem reið yfir Japan síðastliðinn föstudag er sá sjöundi öflugasti í sögunni. Hann var 8.9 á Richter og er einungis ögn minni en sá sem skók Indlandshaf á annan í jólum 2004 sem var 9.0, og var mörg hundruð sinnum sterkari en jarðskjálftinn sem lagði Haítí í rúst fyrir rúmu ári síðan. 

Samkvæmt GPS mælum hefur tilfærslan á strandlengju Japan numið 8 fetum eða 2,4 metrum og virðist það eiga um stóran hluta strandlengjunnar að sögn Kenneth Hudnut jarðeðlisfræðingi hjá Jarðvísindastofnun Bandaríkjanna (USGS). 

Skjálftinn færði einnig til möndul jarðar um 10 cm. Í skjálftanum í Chile í mars 2010 (sem var 8.8 á Richter) færðist möndull jarðar til um 8 cm sem þýddi að dagurinn styttist um 1,26 míkrósekúndur. 

Eftirskjálftar skekja Japan enn og eru hafa yfir 250 eftirskjálftar mælst yfir 5.0 á Richter og yfir 12 þeirra yfir 6.0 á Richter. Suðurlandsskjálftinn sem reið yfir 29. maí 2008 var 6,3 á Richter. Jarðskjálftar af þeirri stærðargráðu sem þeir hafa verið í Japan og Chile geta ekki átt sér stað á Íslandi, en stærstu skjálftar hér eru taldir geta varið upp í 7,0 á Richter. Ástæðan er sú að sterkustu skjálftarnir verða þar sem að flekarnir ganga undir hvorn annan og þar myndast annað hvort há fjöll líkt og Andes fjöllin í Suður Ameríku og hyldýpi líkt og úti fyrir ströndum Japans þar sem dýpstu gjárnar eru yfir 10.000 metra djúpar. 

Þegar Kyrrahafsplatan þrýstist undir Asíuplötuna safnast upp spenna sem nú var að losna úr læðingi. Þá kippist Asíuplatan upp og lyftir upp hafinu sem liggur ofan á henni - og skapar flóðbylgjuna sem er mun banvænni og hættulegri en jarðskjálftinn sjálfur. Hægt er að sjá fyrir og eftir myndir hér á vef ABC fréttastofunnar og hér fyrir neðan er myndband sem sýnir ógnarmátt flóðbylgjunnar. Fylgist með vatnsyfirborðinu á húsinu með skiltunum og sjáið hvað það hækkar gríðarlega hratt:

 

Einungis nokkrir dagar eru síðan jarðskjálfti upp á 6,3 skók Christchurch í Nýja Sjálandi og varð yfir 150 manns að bana. Jarðfræðingar telja að ólíklegt sé að tengsl séu þarna á milli enda mjög langt á milli skjálftasvæðanna. Mörgum þykir sem mikil fjölgun hafi orðið í stórum skjálftum en það er ekki raunin. Það sem hefur gerst er að mannfólki hefur fjölgað mikið og hafa skjálftarnir orðið nærri þéttbýlum svæðum. Það er ástæðan fyrir því að tjón og mannfall hefur verið óvenju mikið.

Hjörtur

Lesið einnig:
Jarðskjálftinn í Chile færði möndul jarðar og stytti daginn 

Ísbirnir og hlýnandi loftslag

 

Það er ekkert grín að vera ísbjörn ...

Grænjaxlinn

Hvirfilvindur rífur upp kornakur í Queensland í Ástralíu

Fjölskylda á bóndabæ í Queensland í Ástralíu náði myndbandi af því þegar hvirfilvindur myndaðist á kornakrinum þeirra. Eftir að hafa rifið sér leið í gegnum akurinn tekur hvirfillinn stefnuna á landbúnaðartæki og þeytir þeim í loftið og setur síðan stefnuna á heimili fjölskyldunnar.

Hjörtur

(via AP)

Gríðarstór aurskriða á Ítalíu fest á filmu

Mikil aurskriða varð í gær í bænum Maierato á Ítalíu í kjölfar mikilla rigninga. Yfirvöld á staðnum höfðu rýmt heimili um 200 manns er hlíðin fór að skríða niður yfir bæinn. Á myndbandinu má sjá hvernig gríðarstór fleki mjakast hægt og rólega niður á meðan fólk hrópar á íbúana að forða sér.

Hjörtur

(via BBC)

Óhuggulegasta myndin á Sundance Film Festival

Heimildarmyndin FLOW var valin óhuggulegasta myndin á Sundance kvikmyndahátíðinni af Wired tímaritinu. Myndin er heimildarmynd eftir Irena Salina og fjallar um vatn. Vatn sem almannaeign og vatn sem einkaeign. Eru stórfyrirtæki að þurrka upp vatnsból frá íbúum til þess að geta selt það á flöskum? Skortur á vatni er af mörgum talið verða stærsta vandamál heimsins á 21. öldinni.

Getum við heimfært eitthvað af þessari umræðu yfir á vatnsumræðu og eignarétt á vatni á Íslandi? Eiga bændurnir vatnið í ánum sem eru að fá hundruðir milljóna fyrir afnotaréttinn af vatninu? Eiga orkuverin vatnið sem selja okkur afurð þess, orkuna? Ef þetta er okkar eign, er réttlátt að leggja aukna skatta á afnotin af afurðum þess? Hvað finnst þér? 

Hjörtur

The Dark Side of the Planet Earth

Ég rakst á þetta myndband sem er Planet Earth frá BBC, en með The Dark Side of the Moon með Pink Floyd sem "soundtrack" yfir. Kemur ótrúlega vel út :)

The Dark Side of Planet Earth from allan corbett on Vimeo.

Njótið vel!
Hjörtur

Björgum Jörðinni!

Eða er það bara hræsni að halda plánetan sé undir okkur komin, en ekki öfugt?

Nokkrar skemmtilega framsettar hugleiðingar um plánetuna og mannfólkið frá Georges Carlin


Hjörtur

Earth Hour kl. 20:30 í kvöld - 60 mínútur í myrkri

Andri Snær Magnason stóð fyrir því að slökkt væri á Reykjavík í klukkustund í september 2006. 31. mars 2007 gerði Sidney hið sama og ári seinna voru 60 borgir um allan heim sem slökktu öll ljós í klukkustund. Í dag, 28. mars 2009, er aftur komið að þessum 60 mínútum þar sem fólk um allan heim slekkur ljósin í virðingarskyni við umhverfið. Tekur sér 60 mínútur frá hraða og munaði rafmagnsins og hugsar aðeins um önnur gæði lífsins.



Hjörtur

Sea Shepard siglir á hvalveiðiskip í Suðurhöfum

Sea Shepard eru Íslendingum kunnugir en þeir sökktu íslensku hvalveiðiskipi í höfninni í Reykavík með sprengju árið 1986. Þótt lítið hafi borið á þeim hér á landi á undanförnum árum eru þeir enn í harðri baráttu við hvalveiðiskip, japönsk skip sem eru við veiðar við Suðurskautslandið. Aukin harka hefur færst í átökin á milli Sea Shepard og hvalveiðimanna en Sea Shepard sigldi á eitt af hvalveiðiskipunum. BBC komst yfir myndbandsupptöku af atburðinum:





Hjörtur