Grænjaxlinn

Bólivía setur lög um móður jörð

Á þinginu í Bólivíu hefur verið lagt fram frumvarp um ný lög um móður jörð þar sem náttúran er gerð jafnrétthá mannfólkinu. 

Lögunum er ætlað að tryggja að náttúran "verði ekki fyrir áhrifum af risamannvirkjum og þróunarverkefnum sem hafa áhrif á jafnvægi vistkerfa og samfélög íbúanna á svæðunum." Lögin um móður Jörð eru samstarfsverkefni stjórnvalda og grasrótarsamtaka í Bólivíu og í þeim eru náttúruauðlindir skilgreindar sem "blessanir". Lögunum er ætlað að leiða til róttækra aðgerða til verndunar náttúrunnar, minnkunar á mengun og stjórnunar á iðnaði. 

Í heimsspeki innfæddra er Pachamama, eða Móðir Jörð, lifandi vera. Í frumvarpinu segir: "Hún er heilög, frjósöm og uppspretta alls lífs sem fæðir og klæðir allar lífverur í legi sínu. Hún er varanlegu jafnvægi, samspili og samskiptum við veröldina. Hún er samsetning allra vistkerfa og allra lífvera og sjálfkrafa samspili þeirra."

Landið hefur fengið ákúrur frá Bandaríkjunum og Bretlandi fyrir róttækar kröfur um lækkun kotvísýrings í loftslagsumræðum Sameinuðu þjóðanna. Í lögunum eru tilgreind 11 ný lög sem tryggja réttindi náttúrunnar. Þau eru meðal annars: rétturinn til lífs og tilveru; rétturinn til áframhaldandi hringrásar lífsins og þróunar óháð mannlegum inngripum; rétturinn til hreins vatns og hreins lofts; rétturinn til jafnvægis; rétturinn til að vera ekki mengaður; og rétturinn til þess að halda frumum og genum óbreyttum. 

Evo Morales, fyrsti "innfæddi" forseti Suður-Ameríku hefur verið ötull gagnrýnandi stórveldanna og tregðu þeirra til að takmarka hækkun hitastigs við 1°C. Meðal þess sem hann hefur gagnrýnt harðlega er að á meðan Bandaríkin verja 689 milljörðum dollara í varnarmál, eru þeir einungis tilbúnir að verja 10 milljörðum dollörum til varnar loftslagi Jarðar.

 

Lögin eru sögð þau fyrstu sinnar tegundar en áður hefur Ekvador sett ákvæði um móður Jörð í stjórnarskrána sína. Það verður fróðlegt að sjá hvort og þá hvernig ákvæði um íslenska náttúru verður í þeirri stjórnarskrá sem nú er verið að skrifa hér á landi.

Hjörtur 

(via The Guardian)

Ísbirnir og hlýnandi loftslag

 

Það er ekkert grín að vera ísbjörn ...

Grænjaxlinn

Loftslagsþing Sameinuðu þjóðanna hefst í næstu viku

Árni Finnsson formaður Náttúruverndarsamtaka Íslands skrifaði þennan gestapóst.

Í næstu viku hefst 15. loftslagsþing Sameinuðu þjóðanna í Kaupmannahöfn. Hið fyrsta var haldið árið 1995 en Rammasamningur Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar (www.unfccc.int) var samþykktur í Ríó árið 1992.

Aðildarríkina hafa í samræmi við samþykktir 13. loftslagsþingsins í Bali árið 2007 stefnt að tímamótasamþykkt í Kaupmannahöfn er leysi af hólmi Kyoto-bókunina frá 1997. Ekki þykir seinna vænna því Kyoto-bókunin rennur út 2012 og eigi nýr sáttmáli að vera lagalega bindandi verða þjóðþing aðildarríkjanna að fullgilda samkomulagið í tíma og veitir ekki af þremur árum. Mikið liggur því við að samkomulag náist í Kaupmannahöfn.

Önnur ástæða þess að mikið liggur á er að takist ekki að hámarka losun gróðurhúsalofttegunda á heimsvísu innan 5 ára (ekki er talið raunhæft að ná því fyrr) og draga síðan hratt úr útstreymi ghl næstu áratugi þar á eftir er vonlítið um að samfélagi þjóðanna takist að stöðva hraðar loftslagsbreytingar heldur munu jöklar heims, smáir sem stórir, bráðna. Óhjákvæmilega.

Nú þykir nánast vonlaust að samkomulag takist í Kaupmannahöfn um lagalega bindandi samkomulag; samkomulag er bindi aðildarríkin að þjóðarrétti. Ein helsta ástæða þess er að mikið vantraust ríkir milli ríkja þriðja heimsins og iðnríkjanna. Hin fyrr nefndu telja að loforð iðnríkja um fjárhagslega og tæknilega aðstoð til að þróast með sjálfbærum hætti hafi reynst hjóm eitt. Þau eigi þvi engan annan kost en að þróast með sama mengandi hætti og iðnríkin auðguðust á.

Mörg þróunarríki sjá einnig fram á hrikalegar afleiðingar loftslagsbreytinga, eyðimerkurmyndun, hækkun yfirborðs sjávar, aukna tíðni ofsaveðurs og annarra búsifja; að iðnríkin hafi í litlu uppfyllt gefin loforð um aðstoð til að verjast þeim.

Bent hefur verið á að innan fárra áratuga muni Hollendingar þurfa að efla flóðvarnir gríðarlega vegna hækkunar yfirborðs sjávar en kostnaðinn muni þeir ráða við og tækninni ráða þeir yfir. Á hinn bóginn muni fátæk ríki á borð við Líberíu eða Bangladess alls ekki gera það. Hvorki fjárhagslega né tæknilega. Þó er það svo að iðnríki á borð við Holland bera langmesta ábyrgð á þeim vanda sem upp er kominn.

Ástralía og Nýja Sjáland hafa boðist til að taka á móti landflótta íbúum láglendra eyja í Kyrrahafi sem verða landlausir þegar yfirborð sjávar hækkar. En hvaða ríki munu taka á móti hundruðum milljóna íbúa láglendra delta á borð við Bangladess, Kalkútta eða Níl?

Ráðstefnan í Kaupmannahöfn snýst því að miklu leyti um réttlætismál. Rétt þróunarríkja til að þróast með sjálfbærum hætti, jafnan rétt íbúa heimsins til að nýta andrúmsloftið með sjálfbærum hætti.

Við bendum á ágæta umfjöllun Fréttaauka ríkissjónvarpsins s.l. sunnudag. Sjá http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4504973/2009/11/29/

Kv. Árni Finnsson.
Náttúruverndarsamtökum Íslands

---

Ef þú ert með áhugaverðar greinar um umhverfismál eða grænan lífsstíl sem þú vilt fá birtar á Grænjaxlinum, sendu okkur þá póst á vefjakrot@scope.is

Björgum Jörðinni!

Eða er það bara hræsni að halda plánetan sé undir okkur komin, en ekki öfugt?

Nokkrar skemmtilega framsettar hugleiðingar um plánetuna og mannfólkið frá Georges Carlin


Hjörtur

Earth Hour kl. 20:30 í kvöld - 60 mínútur í myrkri

Andri Snær Magnason stóð fyrir því að slökkt væri á Reykjavík í klukkustund í september 2006. 31. mars 2007 gerði Sidney hið sama og ári seinna voru 60 borgir um allan heim sem slökktu öll ljós í klukkustund. Í dag, 28. mars 2009, er aftur komið að þessum 60 mínútum þar sem fólk um allan heim slekkur ljósin í virðingarskyni við umhverfið. Tekur sér 60 mínútur frá hraða og munaði rafmagnsins og hugsar aðeins um önnur gæði lífsins.



Hjörtur

Áskorun til Sameinuðu þjóðanna

Hinar litlu eyþjóðir heims hafa tekið höndum saman og samið áskorun til Sameinuðu þjóðanna um að bregðast við hækkun hitastigs jarðar og hækun yfirborðs sjávar jafn hratt og þær bregðast við stríðsástandi. Við stöndum frammi fyrir þeirri staðreynd að Norðurpóllinn er að bráðna mun hraðar en gert var ráð fyrir og þar af leiðandi að yfirborð sjávar hækkar mun hraðar líka.

Þjóðirnar eru að undirbúa flóttaáætlanir fyrir íbúa sína fari eyjarnar á kaf og benda á að þau örlög sem smáeyjarnar standi frammi fyrir  í dag séu þau sömu og aðrar þjóðir standi frammi fyrir á morgun.

Þjóðirnar skora á almenning um heim allan að skrifa undir áskorunina sem hljómar svona:

Til Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna og Öryggisráðsins:
Við, borgarar um allan heim, deilum áhyggjum hinna smáu eyþjóða um að loftslagsbreytingarnar ógni friði og öryggi um allan heim. Aðgerða er þörf nú þegar, og samningaviðræðum um loftslag heimsins verður að flýta til að hægt sé að ná samkomulagi tímanlega og koma í veg fyrir hamfarir, og vernda þá sem neyðast til þess að flytja sig vegna hlýnun jarðar. Sameiginleg framtíð okkar krefst þess að Sameinuðu þjóðirnar gefi þeirri alþjóðlegu vá sem hlýnun jarðar er sama forgang og þær gefa stríði og friði.

Þú getur lesið meira um áskorunina og skrifað undir  hér!

Hjörtur

Umhverfissinnar ekki ánægðir með Palin

Umhverfisverndarsinnar eru ekki hrifnir af varaforsetaefni John McCain sem hann tilkynnti í dag, konu að nafni Sarah Palin. Sarah er 44 ára, 5 barna móðir og fyrrverandi fegurðardrottning. Hún er fylkisstjóri Alaska og hefur átt farsælt samstarf við olíufélögin.

Umhverfissinnar eru hins vegar ekki alveg jafn hrifnir af henni og olíufélögin. Það sem fer mest fyrir brjóstið á umhverfisverndarsinnum er einkum þetta þrennt:

1. Meiri olíuboranir eru lausnin
Palin hefur lýst því yfir að frekari olíuboranir í Alaska, meðal annars á friðlýstum verndarsvæðum, séu rétta lausnin á orkuvanda Bandaríkjanna.

2. Ísbirnir þurfa enga verndun
Hún hefur farið í mál við ríkisstjórnina til þess að reyna að snúa ákvörðun þeirra um friðun ísbjarnarins.

3. Hlýnun jarðar er ekki okkar vandamál
Hún hefur lýst því yfir að þó að Alaska finni mest fyrir hlýnun jarðar, þá sé hún sannfærð um að það hafi ekkert með mannfólkið að gera. Þrátt fyrir að sé þvert á það sem allir vísindamenn segja í dag.

Það verður fróðlegt að sjá hvaða áhrif Sarah Palin mun hafa í kosningabaráttunni. Það er ekki ólíklegt að hún muni geta náð í einhverja Hillary aðdáendur sem ekki þola Obama eftir kosningabaráttuna. En aðrar konur eru móðgaðar ef McCain heldur að gömul fegurðardrottning sé nóg til að fá atkvæði.

Hjörtur

Heimildir:
The Daily Green
USMagazine.com

Grænjaxlinn er hluti af tímaritavefnum Vefjakrot.is og fjallar um umhverfismál og grænan lífsstíl. Þú getur fengið Grænjaxlinn í áskrift í RSS eða tölvupósti með því að skrá netfangið þitt í reitinn hér efst til hægri.

Dan Gilbert um sálfræðileg áhrif hækkunar hitastigs jarðar

Dan Gilbert, höfundur "Stumbling on Happiness" hélt þennan fyrirlestur hjá Pop!Casts um sálfræðileg áhrif hækkunar hitastigs jarðar, ástæðuna fyrir því af hverju við bregðumst ekki við.

Fyrri hluti: Seinni hluti: Hjörtur

Burma fyrir og eftir fellibylinn

Á myndunum hér fyrir neðan má sjá hvaða áhrif fellibylurinn hafði á Burma. Efri myndin er tekin 15. apríl og neðri myndin er tekin 5. maí, eftir fellibylinn. Eins og þið sjáið, eru gríðarleg landssvæði farin á kaf í sjó.

Myndirnar eru frá NASA og voru teknar með Moderate Resolution Imaging Spectroradiometer (MODIS), infrarauðri myndavél á Terra gervitunglinu. Mestu flóðin eru við ósa Irrawaddy árinnar og suður og austur af höfuðborginni Rangoon (Yangon á kortinu).

Sameinuðu þjóðirnar áætla að 1,5 milljónir manna séu í nauð vegna fellibylsins og allt að 100.000 manns hafi farist.

Hjörtur
(via Scientific American)

Dagur Jarðar - 22. apríl

Í dag, 22. apríl er dagur jarðar. Saga dagsins á rætur að rekja til ársins 1970 og er markmið hans að vekja athygli á umhverfismálum. Í ár eru það loftslagsmálin sem eru í brennidepli.

Ef þú hefur áhuga á að vita meira hvað þú getur gert til þess að bæta umhverfið, þá er Amazon með tilboð á  bókum í tilefni dagsins sem gildir til 23. apríl. Þú getur kíkt á þessar bækur:

       

Þið getið svo dundað ykkur við að lesa þetta í sumar. Ef þið munið eftir fleiri áhugaverðum bókum um málefnið, segið okkur frá þeim í komments.

Hjörtur